SAOPŠTENJE ZA JAVNOST
Kampanja donijela nacionalnu polarizaciju

Jednomjesečna predizborna kampanja u Bosni i Hercegovini, uoči opštih izbora zakazanih za 1. oktobar 2006. godine, potsjetila je vanstranačke posmatrače na  retoriku iz devedesetih godina prošlog vijeka i iznevjerila očekivanja da će biti usmjerena otvaranju perspektiva za ulazak Bosne i Hercegovine u Evropsku uniju. Kampanja je protekla u nastojanjima da se sklonost birača pridobije, prije svega,  kroz pokušaje da se javnost polarizuje na nacionalnoj osnovi. Dominirao je diskurs u kome se insistiralo na ugroženosti sopstvenog naroda i na potrebi za dosljednom zaštitom nacionalnih interesa.U centru pažnje su bila pitanja ustrojstva Bosne i Hercegovine sa tri oprečne vizije: ona koja se zalaže za unitarni koncept, bez entiteta, druga koja teži afirmciji Republike Srpske kao države i ona koja bi značila ustanovljenje trećeg entiteta.

U pravilu, glasačima nisu ponuđena ozbiljna i osmišljena rješenja ključnih problema bosansko-hercegovačkog društva niti jasni reformski programi. Debata nije bila fokusirana na to kako povećati zaposlenost i podići životni standard, kako rješiti probleme u zdravstvu, školstvu, u viznom režimu.

Drugu karakteristiku kamapnje čini nastojanje da se diskredituju politički rivali i druge političke opcije. Izostalo je promovisanje sopstvenih programa i kandidata a korišten je jezik mržnje, zapaljivi govor i uvrede na račun političkih konkurenata.

Tokom kampanje zabilježena je zloupotreba vjerskih skupova kao mjesta promocije određenih političkih opcija i kandidata, a jedan broj vjerskih velikodostojnika i sveštenika je upućivao sljedbenike kome da daju svoj glas.

Primijećena je zloupotreba djece i kršenje njihovog ljudskog prava da ne budu manipulisana u političke svrhe samim činom njihovog dovođenja na predizborne skupove. 

Pored praćenja kampanje političkih partija, Helsinški komitet za ljudska prava u BiH je pratio i odraz kampanje u medijima kao i ponašanje medija u toku kampanje. Opšta ocjena je da se većina medija ponašala korektno i u skladu sa važećim zakonskim odredbama i odredbama novinarskog kodeksa. No, takođe je primjećeno da su se mnogi mediji odnosili neinventivno i da nisu uspjeli zainteresovati javnost za izborne teme. Konstatovano je i to da je jedan broj medija bio naglašeno pristrasan i da nije omogućio objektivno informisanje javnosti o svim učesnicima u izbornoj trci. Sa stanovišta ljudskih prava, zabrinjavaju neki tekstovi u „Avazu“ koji promovišu nacionalnu netoleranciju i oni koji grubo vrijeđaju neke od kandidata na izborima.

Helsinški komitet je cjelokupnu kamapnju posmatrao iz perspektive kriterija utvrđenih Kopenhagenškim dokumentom KEBS-a iz 1990. godine. Bosna i Hercegovina uglavnom zadovoljava zahtjeve koji se postavljaju pred demokratske zemlje. Krupan problem predstavljaju neke odredbe Ustava BiH koje ograničavaju pasivno biračko pravo i onemogućavaju da se zadovolji Kopenhagenški kriterij prema kome bi trebalo poštovati pravo građana da budu birani na političke funkcije bez diskriminacije. Imajući u vidu činjenicu da se u BiH na mjesto člana Predsjedništva ne mogu kandidovati Bošnjaci, Hrvati, pripadinici nacionalnih manjina i „ostali“ u Republici Srpskoj niti Srbi i pripadnici nacionalnih manjina i „ostali“ u Federaciji, u Bosni i Hercegovini bilježimo odstupanje od jednog važnog demokratskog principa.

Helsinški komitet za ljudska prava u BiH naglašava značaj civilnog aktivizma tokom cijelog ovog perioda, a posebno djelovanje pokreta GROZD na mobilizaciji i edukaciji birača i na angažovanju na promociji građanske platforme.  

Srđan Dizdarević
Predsjednik HK u BiH

Br: 15-09/2006
Sarajevo, 29. septembar 2006. godine

▲ na vrh