|
Ljudska
prava na Webu
POVELJA UN
Usvojena na završetku Konferencije u San
Francisku (SAD), 25. juna 1945. godine i predstavlja akt
kojim se, utvrđuju ciljevi, zadaci i načela UN. Povelja
ne govori o ljudskim pravima pojedinačno i kategorijama
lica na koja se može odnositi. Ovakva prava su sadržana
u opštijim formulacijama, tako da se u odredbama
pojedinih članova može naći osnova za postojanje zaštite
svake grupe lica kao i jasna poruka da diskriminacije ne
smije biti. Povelja postavlja kao svoje ciljeve očuvanje
mira, unapređenje prava čovjeka, ekonomski i socijalni
napredak, što su pretpostavke i za potpunije ostvarenje
prava djeteta.
http://www.un.org/aboutun/charter/
OPŠTA DEKLARACIJA O LJUDSKIM PRAVIMA
Usvojena u Generalnoj skupštini UN, 10.
decembra 1948. godine i predstavlja prvi dokument koji
se posebno bavi ljudskim pravima odnosno prvi
univerzalni katalog ljudskih prava u istoriji, u kome je
definisan sadržaj ljudskih prava i sloboda za sve ljude
na svijetu, bez diskriminacije. Iako formalno
neobavezujućeg karaktera, ovaj dokument je osnova za
mnoge kasnije donijete međunarodne ugovore o ljudskim
pravima.
http://www.un.org/Overview/rights.html
DEKLARACIJA O PRAVIMA
DJETETA
Usvojena je u Generalnoj skupštini UN
1959.godine i sve do donošenja Konvencije o pravima
djeteta predstavljala je jedini dokument koji se
isključivo i cjelovito bavio pravima djeteta. U
Preambuli i u njenih dest principa izražena je odlučnost
da se djeca izdvoje kao posebno osjetljiva grupa.
Posebna zaštita se predviđa putem pružanja šansi da se
dijete razvija na normalan način, da mu se obezbijedi
pravo na ime i državljanstvo, socijalnu i zdravstvenu
zaštitu, porodičnu i društvenu brigu i pravo na
obrazovanje. Diskriminacija djeteta se zabranjuje,
nalaže se zaštita od svih oblika zapostavljanja,
okrutnosti ili iskorišćavanja. U Deklaraciji su sadržani
i osnovi za zaštitu djeteta u vanrednim okolnostima.
Formalno neobavezujućeg karaktera predstavlja dokument
na čijim je principima zasnovan sadržaj Konvencije o
pravima djeteta.
http://www.unhchr.ch/html/menu3/b/25.htm
MEĐUNARODNA KONVENCIJA O UKIDANJU SVIH OBLIKA RASNE
DISKRIMINACIJE
Usvojena u Generalnoj skupštini UN 1965.
godine, a stupila je na snagu četiri godine kasnije.
http://www.unhchr.ch/html/menu3/b/d_icerd.htm
MEĐUNARODNI PAKTOVI O LJUDSKIM PRAVIMA
Usvojeni u Generalnoj skupštini UN, 16.
decembra 1966. godine, a stupili su na snagu 1976.
godine. Paktovi su obavezujućeg karaktera za zemlje koje
su ih ratifikovale i zajedno sa Univerzalnom
deklaracijom o ljudskim pravima čine korpus poznat pod
nazivom Povelja o ljudskim pravima.
a)
Međunarodni pakt o ekonomskim, socijalnim i kulturnim
pravima
Predstavlja međunarodni ugovor u kome su
navedena ekonomska, socijalna i kulturna prava "svih
muškaraca i žena", pa samim tim i djece. Iako se na
izričit način predviđa zaštita porodice i djeteta, kao
posebne kategorije zaštićenih lica, ovaj ugovor ne
obuhvata u cjelini oblast ekonomskih, socijalnih i
kulturnih prava djeteta, jer dijete nije u središtu
pažnje njegovih odredbi.
b)
Međunarodni pakt o građanskim i političkim pravima
Predstavlja međunarodni ugovor koji
obuhvata oblast građanskih i političkih prava ljudi.
Odredbe ovog pakta se posredno odnose i na djecu, a u
nekima od njih se djeca i posebno pominju. Odredbe ovog
međunarodnog ugovora poslužile su kao osnova za
formulisanje građanskih i političkih prava djeteta u
Konvenciji o pravima djeteta. Uz ovaj pakt je 1966. god.
prihvaćen i Opcioni protokol, kojim se omogućava
individualno obraćanje nadležnom telu (Komitet za
ljudska prava) u slučaju kršenja prava iz tog ugovora.
http://www.un.org
KONVENCIJA O ELIMINACIJI SVIH OBLIKA DISKRIMINACIJE ŽENA
Usvojena u Generalnoj skupštini UN 1979.
godine, a stupila je na snagu 1981. godine. Nizom
odredaba usmjerenih na zaštitu žena od svih oblika
diskriminacije ovaj međunarodni ugovor direktno ili
indirektno štiti i prava i interese djeteta. Države se
obavezuju da obezbijede jednak pristup školovanju i
djevojčicama i dječacima. U dijelu navedene konvencije,
u kojem se obrađuju bračni i porodični odnosi, posebno
se upućuje na nediskriminaciju prema ženi i ženskom
djetetu i na interes djeteta kao prethodno pitanje u
svim bračnim odnosima.
http://www.unhchr.ch/html/menu3/b/e1cedaw.htm
KONVENCIJA PROTIV MUČENJA I DRUGIH OKRUTNIH, NEČOVJEČNIH
I PONIŽAVAJUĆIH POSTUPAKA ILI KAZNI
Usvojena je 1984. godine, a stupila na
snagu 1987. godine. Pored odredbi o zabrani mučenja, u
glavnim instrumentima o zaštiti ljudskih prava, postoje
i posebni ugovori koji se odnose na mučenje i okrutne,
nečovJečne ili ponižavajuće postupke ili kazne.
Najvažniji od njih je navedena konvencija. Zaštita
fizičkog i psihičkog integriteta je apsolutno pravo koje
mora biti praćeno preciznim zabranama.
http://www.un.org/documents/ga/res/39/a39r046.htm
KONVENCIJA O PRAVIMA DJETETA
Usvojena u Generalnoj skupštini UN 20.
novembra 1989. godine a stupila je na snagu slJedeće. U
ovom dokumentu su, na jednom mJestu obuhvaćena sva
ljudska prava koja se priznaju nekoj posebnoj grupi, što
je novina u međunarodnom pravu koje se stvara pod
okriljem UN. Zahvaljujući tome, Konvencija je postala
najvažniji ugovor o pravima djeteta, a svi drugi
međunarodni ugovori o ljudskim pravima, čije su pojedine
odredbe posvećene pravima djeteta, su subsidijarni
oslonac. Predstavlja prvi međunarodni instrument koji se
posebno bavi djecom, a koji obavezuje države članice. Uz
ovu Konvenciju, 25. maja 2000. godine, usvojena su i dva
opciona protokola
http://www.unhchr.ch/html/menu3/b/k2crc.htm
STANDARDNA MINIMALNA PRAVILA UN ZA MALOLJETNIČKO
PRAVOSUĐE - PEKINŠKA PRAVILA
Usvojena rezolucijom Generalne skupštine
UN 29. novembra 1985. godine. Ovaj dokument određuje
okvir u čijim granicama bi trebalo da se kreću
nacionalni sistemi maloljetničkog pravosuđa. On, takođe,
daje uputstva kako da se države odnose prema
maloljetnicima koji su u sukobu sa zakonom. Mada su ova
pravila formalnopravno neobavezujuća, neki od njihovih
principa ugrađeni su u Konvenciju o pravima djeteta.
http://www.un.org/documents/ga/res/40/a40r033.htm
SMJERNICE UN ZA PREVENCIJU MALOLJETNIČKE DELIKVENCIJE -
RIJADSKE SMJERNICE
Usvojene rezolucijom Generalne skupštine
UN 14. decembra 1990. godine i neobavezujućeg su
karaktera. Smjernice su sveobuhvatne i odišu pozitivnim,
aktivnim odnosom prema prevenciji. U središtu Rijadskih
smjernica nalaze se djeca, čime se promoviše njihova
participacija, odnosno uvažavanje mišljenja djeteta.
Ovaj dokument dopunjuje ranije usvojena Pekinška pravila
i utiče na unapređivanje dječijih prava u oblasti
maloljetničkog pravosuđa. On služi takođe, kao sredstvo
za tumačenje i provođenje pojedinih odredaba Konvencije
o pravima djeteta.
http://www.un.org/documents/ga/res/45/a45r112.htm
PRAVILA UN O ZAŠTITI MALOLJETNIKA LIŠENIH SLOBODE
Usvojena rezolucijom Generalne skupštine
UN 14. decembra 1990. godine. Ovaj dokument dopunjuje
ranije usvojena Pekinška pravila i u cjelini reguliše
postupak prema maloljetnicima lišenih slobode. On služi
takođe, kao sredstvo za tumačenje i provođenje pojedinih
odredaba Konvencije o pravima djeteta. Jedina svrha
lišavanja slobode je resocijalizacija maloljetnika
lišenih slobode. U tu svrhu se maloljetni osuđenici
moraju odvojiti od punoljetnih i režim u
kazneno-popravnoj ustanovi mora da uključuje vaspitne i
obrazovne programe radi osposobljavanja za život na
slobodi.
http://www.un.org/documents/ga/res/45/a45r113.htm
UNESCO KONVENCIJA PROTIV DISKRIMINACIJE U OBRAZOVANJU
UNESCO je specijalizovana agencija UN.
Osnovni cilj aktivnosti ove organizacije je očuvanje i
unapređenje mira i bezbjednosti u svijetu posredstvom
obrazovanja, naučne i kulturne saradnje među narodima u
duhu opšteg poštovanja pravde, zakona, ljudskih prava i
osnovnih sloboda u odnosu na sve, bez razlike u pogledu
rase, pola, jezika i religije. Pod okriljem UNESCO
usvojene su mnoge konvencije, preporuke i drugi
dokumenti. Za oblast prava djeteta najznačajnija je
Konvencija protiv diskriminacije u obrazovanju, usvojena
1960. god. - stupila na snagu 1962. god.
http://www.unesco.org
KONVENCIJE MEĐUNARODNE ORGANIZACIJE RADA
MOR je specijalizovana agencija UN
stvorena s ciljem da formuliše i štiti prava radnika.
Niz konvencija donijetih pod okriljem ove organizacije
usmjerene su u pravcu eliminacije dječijeg rada i
poboljšanja uslova rada zaposlene djece kao i
obezbjeđivanja adekvatnog obrazovanja i profesionalnog
osposobljavanja djece i mladih ljudi
http://www.ilo.org
KONVENCIJE SAVJETA EVROPE
Savjet Evrope kao i druge regionalne
organizacije zaključuju sporazume o ljudskim pravima i
pravima djeteta i stvaraju sopstvene sisteme nadzora nad
primjenom obaveza strana ugovornica u sklopu sa
specifičnim potrebama sredine u kojoj djeluju. Evropa je
prva počela i danas, sa gledišta međunarodnog prava, ima
najrazvijeniji sistem zaštite ljudskih prava.
http://www.conventions.coe.int
KONVENCIJE HAŠKE KONFERENCIJE O MEĐUNARODNOM PRIVATNOM
PRAVU
Haška konferencija je međunarodna
vladina organizacija pod čijim okriljem su usvojeni
brojni dokumenti u oblasti međunarodnog privatnog prava.
http://www.hcch.net/e/conventions/expl33e.html
▲
na
vrh
|
