SAOPSTENJE ZA JAVNOST
Povoljniji uslovi za fer i demokratske izbore

Helsinski komitet za ljudska prava u Bosni i Hercegovini, prateci aktivnosti u okviru predizborne kampanje uoci opstinskih izbora koji ce odrzati 8. aprila, konstatuje da su uslovi za fer i demokratske izbore povoljniji nego sto je to bio slucaj sa svim dosadasnjim izborima odrzanim nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Ovu konstataciju temeljimo na cinjenici da je preovladavala tolerantnija atmosfera u predizbornoj kampanji sto se odnosi kako na odrzane javne tribine, predizborne skupove tako i na ponasanje medija.
Organizacija za evropsku bezbjednost i saradnju, koja organizuje i ove izbore, ucinila je napor da se pripreme za izbore obave kvalitetno, a kroz kampanju edukacije biraca, mobilizaciju biraca da izadju na izbore, edukaciju clanova birackih odbora i lokalnih izbornih komisija, doprinijela je unapredjenju cijelog izbornog procesa.
Pravilima i propisima Privremene izborne komisije i Nezavisne komisije za medije, precizirana su pravila ponasanja medija sto je doprinijelo smanjenju broja ekscesa u kojima su akteri bili sredstva informisanja.
Doprinos unaprijedjenju uslova za fer i demokratske izbore dale su i nevladine organizacije koje su se masovno ukljucile u posmatranje izbornog procesa, mobilizaciju biraca i organizovanje razgovora sa kandidatima politickih stranaka, koalicija i sa nezavisnim kandidatima.
Medju pojavama koje odudaraju od opste atmosfere pred aprilske izbore, treba prije svega pomenuti agresivnost clanova vladajucih stranaka prema predstavnicima opozicije u pojedinim sredinama. Zabiljezene su pojave fizickog obracunavanja sa aktivistima opozicionih partija, te paljenje njihove imovine sto je posebno karakteristicno za opstine Velika Kladusa, Buzim, Bosanska Krupa. Glavni akteri ispoljenog nasilja su bili aktivisti Stranke demokratske akcije.
Srpska radikalna stranka je svoje aktivnosti usmjerila ka mobilisanju gradjana da bojkotuju izbore odnosno ka sprijecavanju odrzavanja izbora. Najdrasticniji primjeri takvog djelovanja SRS, koji je diskvalifikovan od strane OSCE-a i ciji kandidati ne mogu ucestvovati na aprilskim izborima, zabiljezeni su u Doboju i Foci.
Predizborna kampanja je posluzila nosiocima ekstremnog nacionalizma kao prilika za otvoreno ispoljavanje protivljenja procesu povratka i za ponovno aktiviranje na homogeniziranju birackog tijela na nacionalnoj osnovi. Povratnici su bili meta aktivista SDS-a i SRS-a, a huskackim rijecnikom i rijecnikom mrznje su se sluzili i nepotpisani hrvatski ekstremisti putem letaka distribuiranih u Livnu i okolini. Neki predstavnici HDZ-a, HSP-a i HKDU-a,sluzili su se u kampanji sovinistickim rjecnikom
koji je obilovao uvredama na racun druga dva naroda.
I uoci ovih izbora, vjerski objekti su pretvoreni u centre za propagiranje nacionalistickih stranaka, a neki vjerski sluzbenici su se ponasali kao glasnogovornici tih stranaka. Ovo je posebno karakteristicno za neke pravoslavne crkve u Doboju, Visegradu, Foci - kao i za dzamije u Coralicima, Slatini, Ostroscu.
U toku predizborne kampanje, pocelo je podizanje jednog broja spomenika zrtvama rata ili su usvojeni projekti za njihovo podizanje. Te spomenike karakterisu ocita nacionalisticka obiljezja. Ove pojave su zabiljezene u Trnopolju, Prijedoru i Doboju.
Ekscesi u vezi ponasanja medija zabiljezeni su kod Radio-stanice “D” iz Doboja , radio Livna i Radija Unsko-sanskog kantona. U emisijama tih radio stanica, zabiljezeno je omalovazavanje opozicionih partija, nejednak odnos prema ucesnicima u raspravi i huskacki jezik i jezik mrznje usmjeren ka pripadnicima manjinskih naroda u tim regionima ili pristalicama opozicionih politickih partija gradjanske provenijencije.
Helsinski komitet se zalaze za sto skorije usvajanje izbornog zakona za BiH kako bi se opsti izbori mogli odrzati u skladu sa domacim zakonodavstvom. Takodjer, isticemo potrebu jos snaznijeg ukljucivanja bosansko - hercegovackih institucija i organizacija i nevladinih organizacija i pojedinaca u sve segmente izbornog procesa svjesni da ce i ubuduce biti neophodno prisustvo stanih posmatraca koje je jedan od faktora koji obezbjedjuju uslove za fer i demokratske izbore.

Srdjan Dizdarevic s.r.
Predsjednik HK BiH

Broj: 09-04/2000
Sarajevo, 05. aprila, 2000