UGOVOR SA SAD NE TREBA RATIFIKOVATI

Bosansko hercegovačka javnost je upoznata da je 14.05.2003. godine, Predsjedništvo BiH prihvatilo nacrt bilateralnog ugovora o imunitetu koje su Sjedinjene Američke Države ponudile, a tiče se davanja imuniteta građanima SAD-a u odnosu na Međunarodni Krivični sud. Međunarodni Krivični sud (ICC) prvi je stalni sud gdje će se suditi pojedincinma optuženim za genocid, ratne zločine i zločine protiv čovječnosti.

U septembru mjesecu 2002. godine, Evropska Unija je objavila paket “osnovnih principa” po kojima se jasno vidi da su ugovori o imunitetu Sjedinjenih Američkih Država zapravo u koliziji sa mnogobrojnim međunarodnim zakonima ukjlučujući i Ženevske konvencije i ugovor o uspostavljanju Međunarodnog Krivičnog suda. Ovaj posljednji potpisalo je 139 zemalja. Svih petnasest zemalja, članica EU oduprlo se potpisivanju ovih sporazuma, Evropska Unija je ohrabrila zemlje kandidate za ulazak u ovu organizaciju da ne potpišu sporazum koji ima nameću SAD.

Član BiH Predsjedništva, Dragan Čović, izjavio je da je diskutabilno da li je ovaj sporazum u skladu sa osnovnim principima EU. Dodao je i to da će se pronaći način kako se ne bi ugrozili odnosi između BiH i EU.

Pravni analitičari Evropske Unije smatraju sporazume sa Sjedinjenim Američkim Državama nelegalnim. Evropska Unija insistira na značaju nesmetanog funkcionisanja Međunarodnog Krivičnog Suda, kao i integritetu Rimskog sporazuma, a u Briselu tvrde da ako dođe do popisivanja ovakvog sporazuma, EU bi mogla ozbiljno razmatrati reperkusije koje bi ovo moglo imati za BiH. Budući da je BiH jedan od osnivača ICC-a, Međunarodnog Krivičnog suda, ovaj bi sporazum ukoliko bude ratifikovan doveo do kršenja obaveze potpune saradnje BiH sa sudom. Veliki broj nevladinih organizacija poziva Parlamentarnu Skupštinu BiH da ne usvoji sporazum.

U vrijeme kada je Bill Clinton bio Predsjednik, SAD su potpisale sporazum o uspostavljanju Suda. Međutim, stav Bush-ove administracije se razlikuje od stava prethodne administracije. Bushova vlada se protivi postojanju suda jer smatra da bi on mogao postati sredstvo za politički motivisano gonjenje državljana SAD. Pri tome se gubi iz vida da postoje ugrađeni mehanizmi zaštite koji sprijećavaju manipulacije sudom. Prvi mehanizam je princip komplementarnosti koji prepušta nacionalnim sudovima da procesuiraju sve zločine koji su u jurisdikciji ICC-a. Jedino u slučajevima da nacionalno pravosuđe ne pokrene postupke protiv počinilaca, postupak bi bio pokrenut od strane Međunarodnog krivičnog suda. Time je zaštićen pravosudni sistem SAD i otklonjena mogućnost politički motivisanog djelovanja prema građanima SAD. Dodatnu zaštitu predstavlja i odredba Statuta suda prema kojoj Međunarodni sud ne može intervenisati ukoliko su domaći sudovi presudili u slučajevima ratnog zločina, zločina genocida i zločina protiv čovječnosti.

U slučaju Bosne i Hercegovine, američki građani koji su u sastavu vojnog dijela mirovne misije, uživaju privilegije i imunitete prema Konvenciji UN od 13. februara 1946. godine. Ove privilegije i imuniteti su garantovani Dejtonskim mirovnim sporazumom svim pripadnicima mirovne misije u Bosni i Hercegovini.

Helsinški komitet za ljudska prava u BiH kao član Međunarodne koalicije za uspostavu Međunarodnog krivičnog suda poziva Parlamentarnu skupštinu BiH da ne ratifikuje bilateralni sporazum sa SAD o neizručenju njenih građana ICC-u. Cijenimo da je uspostavljanje ovog suda važan korak u izgradnji mehanizama borbe protiv zločina koje sankcioniše međunarodno pravo te kao takav mora imati univerzalni značaj. Pored toga, iskustva kroz koje je Bosna i Hercegovina prošla u periodu od 1992. do 1995. nameću joj obavezu da se dosljedno zalaže za poštovanje međunarodnih normi kako se bosansko-hercegovačko iskustvo više ne bi ponovilo.

Srđan Dizdarević
Predsjednik HK BiH

Br: 14-05/2003
Sarajevo, 26. maj 2003. godine